- 1
- 2
- 3
- 2
- 2
- 1
- 1
- 1
Siz o’zingizni abadiylikka singib ketgan Yunon-Baqtriya va Kushon shohliklari madaniyati xotirasini saqlaydigan qo’riqxonaga olib boradigan sayohatni o’z vaqtida qilishni xohlaysizmi; olovga sig’inuvchilarning butparast marosimlari va shamanlik kultlari bilan tanishishni istaysizmi? Bu erda tor tog’ darasida joylashgan temir darvozalar orqali minglab yillar davomida savdo karvonlari harakatlanib kelgan. Buyuk Iskandar, Chingizxon, Amir Temur qo’shinlari shu yo’l bilan borishdi. Teshik-Tosh g’ori butun dunyoga mashhur bo’lib, u erda neandertallarning qoldiqlari topilgan. Yaqin atrofda Kugitang tog’larida mezolit davri «sehrli buqa ovi» ning tosh rasmlarini ko’rish mumkin edi. Bularning barchasi Boysun.
Termizdan (O’zbekiston Surxondaryo viloyati markazi) Boysuntog’a tog’lari tomon atigi ikki soatlik yo’lda borasiz va o’zingizni asrlar davomida yashab kelgan turmush tarzi va odamlar o’rtasidagi munosabatlar deyarli asl holatida saqlanib qolgan, o’zgacha dunyoda topasiz.
Aholi punktlarining nomlari: Rabat, Derbend, Padang, Kofirun – sehrli musiqa kabi eshitilib, ertakga sayohat qilishni va’da qilmoqda. Boysuntog’ etaklaridagi issiq dasht kengliklaridan o’tib, o’zingizni shu yerda topasiz. Yong’oq va chinorzorlar archa o’rmonlariga yo’l beradi. Zaminani zumraddan gilam bilan qoplagan Alp maysazorlari ko’zni porloq ko’katlar bilan quvontiradi. Tog’ soylarining billur suvi barcha tirik mavjudotlarga foydali ta’sir ko’rsatadigan maxsus mikroiqlimni yaratadi. Bahorda tog ‘uchastkalarida dehqonlar yerni eski usulda ishlov berishadi. Ular otga bog’lab qo’yilgan shudgor yordamida jo’yak yasaydilar. Va bu ekzotik emas, bu hayotdir.
Boysunliklar uylarni yorqin suzani, o’zlari to’qigan gilamchalar – engil, bardoshli va issiq, kiyim va poyafzallarni esa murakkab naqshlar va kashtalar bilan bezashadi. Stollarda bo’yalgan sopol idishlar, devorlar bo’ylab o’yilgan sandiqlar mavjud. Har bir uyning hovlisida tandir – xushbo’y piroglar pishiriladigan tuproqli pech bor. Ular uchun un qo’lda maydalangan yoki o’z dalalarida etishtirilgan dondan suv tegirmonlari. Shuningdek, temirchilar o’z mahoratlari bilan mashhur bo’lib, ular hanuzgacha aholi uchun turli xil asbob-uskuna, asbob-uskuna, idish-tovoq va zargarlik buyumlarini yasaydilar. Har bir oila, mahalla, qishloq, hunarmandchilik an’analarini, uyni obodonlashtirish madaniyatini va oilaviy marosimlarni ehtiyotkorlik bilan saqlaydi va avloddan-avlodga etkazadi.
Ajoyib narsa shundaki, Boysun afsona yoki teatrlashtirilgan tomosha emas. Xayol emas. Bu haqiqat. Sivilizatsiyadan uzoq bo’lgan kichik orol haqiqatan ham mavjud.
Inson hayotidagi har bir bayram, har qanday voqea (tug’ilish, nikoh, o’lim) alohida ma’noga to’lgan va butparast e’tiqod sadolarini saqlaydigan ba’zi marosim marosimlari bilan birga keladi. Aynan shu erda, o’zbeklarning «Qo’ng’irot» urug’u orasida «Alpomish» qahramonlik dostoni xalq qo’shig’i asosida shakllangan.
Boysun xalqlarining folklor an’analari haqiqatan ham noyobdir. Xalq qo’shiqlari, raqslari, afsonalari, liboslari, hunarmandchilik, marosimlar va urf-odatlar aholining tabiiy turmush tarzini tashkil etadi. Odamlar, tabiat va kosmik birlashib, borliqning ajoyib uyg’unligini yaratdi. Aynan shuning uchun birinchi Boysun bahori ochiq folklor festivali 2002 yil may oyining oxirida Boysun qadimiy zaminida bo’lib o’tdi. Unda butun O’zbekiston, Tojikiston, Qirg’izistondan xalq ijrochilari ishtirok etishdi. Tomoshabinlar marosimdagi qo’shiq va raqslarni ko’rdilar va tingladilar, afsonalar va an’analarni saqlovchi ertakchi-akinlarning sehrli mahoratiga ta’sir qildilar.
Festivalga Yaponiya, Janubiy Koreya, Frantsiya, Turkiya, Buyuk Britaniyadan mehmonlar tashrif buyurishdi. Ular Surxon vohasida o’zbek xalqining madaniy va ma’naviy boyliklariga ehtiyotkorlik va hurmat bilan munosabatda bo’lishlarini ko’rish uchun noyob imkoniyatga ega bo’ldilar.